Google+

Yoga & Διατροφή σύμμαχοί μας για γερά και υγιή οστά!

Τα οστά είναι ένας ζωντανός ιστός. Υπάρχουν πάνω από 206 οστά στο ανθρώπινο σώμα και το καθένα δουλεύει με όλα τα υπόλοιπα, για να μπορέσουν μαζί να παρέχουν το δομικό πλαίσιο των μυών. Μέσα βαθιά στο μυελό των οστών συγκεκριμένος ιστός παράγει τα κύτταρα που προορίζονται να γίνουν αίμα καθώς και στοιχεία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπρόσθετα, τα οστά παίζουν το ρόλο «δεξαμενής» σημαντικών μεταλλικών στοιχείων, όπως του ασβεστίου που είναι ζωτικής σημασίας για τη σύσπαση των μυών. Το σώμα σπάει και δημιουργεί οστά σε μία αδιάκοπη ροή, η οποία επηρεάζει την οστική μάζα ή πυκνότητα. Ενώ η απώλεια οστικής μάζας που παρουσιάζεται με τη γήρανση είναι φυσιολογική, είναι δυνατό να διατηρήσουμε μία υγιή ισορροπία, μία ισορροπία στην οστικής καταστροφή και αναδόμηση. Όταν εκλείπει αυτή η ισορροπία, ενδέχεται να εμφανιστεί οστεοπόρωση. Έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμα κι αν βρίσκεται κάποιος σε αρχικά στάδια οστεοπόρωσης, μπορεί να την επιβραδύνει ή ακόμα και αντιστρέψει με την πρακτική yoga για 10 μόλις λεπτά την ημέρα!

Η yoga υπηρετεί το σώμα με πολλούς τρόπους. Πολλοί επαγγελματίες υγείας συστήνουν τη yoga ως μέσο καταπολέμησης του στρες, τονίζοντας, μάλιστα, ότι το στρες μπορεί να υπονομεύσει το νευροενδοκρινικό και ανοσοποιητικό σύστημα. Αλλά δεν είναι το ίδιο το στρες που δημιουργεί προβλήματα· ίσα – ίσα που το ανθρώπινο σώμα διαθέτει ένα πολύ αποτελεσματικό ενσωματωμένο μηχανισμό αντιμετώπισης του στρες! Η αντίδραση που ονομάζουν οι επιστήμονες αντίδραση «φυγής ή μάχης» ενεργοποιείται, όταν νιώθουμε φόβο, αγωνία ή απειλή. Όταν συνειδητοποιήσει το άτομο ότι βρίσκεται εκτός κινδύνου, αρχίζει να ηρεμεί και το σύστημα επιστρέφει στην φυσιολογική του κατάσταση. Τα άτομα, όμως, που βρίσκονται σε μία κατάσταση διαρκούς αίσθησης «απειλής» δεν επιτρέπουν στο σύστημά τους να επιστρέψει στο φυσιολογικό, οπότε οι επινεφρίδιοι αδένες εξαντλούνται από τη συνεχή άντληση αδρεναλίνης, ενώ, παράλληλα, παραμένει νωθρό τόσο το πεπτικό όσο και το ανοσοποιητικό σύστημα. Η διαρκής πρακτική της yoga καταπραΰνει τις συνέπειες της αντίδρασης «φυγής ή πάλης» δίνοντας στο σώμα τη δυνατότητα απόλυτης ηρεμίας και ανάπαυσης. Είναι γνωστό ότι το ασβέστιο και η βιταμίνη D είναι βασικής σημασίας για έναν υγιή σκελετό, οι ορμόνες, όμως, είναι αυτές που καθορίζουν το πώς θα χρησιμοποιηθούν αυτές οι ουσίες στο σώμα. Σε στρεσογόνες περιόδους, η κορτιζόλη που εκκρίνεται από τους επινεφρίδιους αδένες αλλά και άλλες ορμόνες επιβραδύνουν το «επιδιορθωτικό» σύστημα του σώματος, συμπεριλαμβανομένου κι αυτού που είναι υπεύθυνο για την ανάπτυξη οστών.

Με τη yoga βελτιώνονται η στάση του σώματος και ο συντονισμός, ενδυναμώνουν οι μύες, αυξάνεται η ευλυγισία και δημιουργείται ισορροπία. Η σωστή σωματική στάση είναι σημαντική για τη διατήρηση μίας υγιούς, δυνατής και εύκαμπτης σπονδυλικής στήλης. Αρκετοί είναι αυτοί που υποφέρουν από πόνους στη μέση και κάποιους εξ αυτών ο πόνος οφείλεται στην κακή σωματική στάση. Σύμφωνα με το περιοδικό “Ladies’ Home Journal”, ο σύγχρονος τρόπος ζωής ενθαρρύνει το καμπούριασμα με τις ατελείωτες ώρες μπροστά στην οθόνη ενός υπολογιστή, συνήθως κάτω από φτωχές εργονομικές συνθήκες. Ένα μακροπρόθεσμο καμπούριασμα μπορεί να οδηγήσει στην κύφωση. Η Elise Browning Miller, ειδικός στη yoga, αναφέρει στο περιοδικό “Yoga Journal” ότι δυσπλασίες της σπονδυλικής στήλης, όπως η κύφωση, μπορούν να αντιμετωπιστούν με yoga. Και συμπληρώνει υποστηρίζοντας ότι ακόμα κι η σκολίωση μπορεί να βελτιωθεί με τη yoga, καθώς αρκετές στάσεις δουλεύουν με τη σπονδυλική στήλη.

Όπου συναντιέται οστό με οστό, ειδικευμένες συνδέσεις, γνωστές ως αρθρώσεις, κυβερνούν το πώς αλληλεπιδρούν. Οι σύνδεσμοι αυτοί, όπως και η φθορά, το σπάσιμο και η φροντίδα τους, εξαρτώνται κατά πολύ από το πώς μεταχειρίζεσαι το σκελετικό σου σύστημα. Η έλλειψη κίνησης σε συνδυασμό με ανεπαρκή ροή αίματος επιταχύνουν τον εκφυλισμό των αρθρώσεων. Η yoga συστηματικά κάνει stretching και συμπιέζει τους μύες και τους τένοντες υποστηρίζοντας αυτές τις συνδέσεις, ενώ η πραγματοποίηση της μίας στάσης μετά την άλλη, ενθαρρύνει την κυκλοφορία του αίματος σε αυτές τις περιοχές. Η καθημερινή κίνηση των αρθρώσεων είναι ζωτικής σημασίας για τη λίπανσή τους και για την αποφυγή ακαμψίας, πόνου και εκφυλισμού. Ο ορθοπεδικός Dr. M. Bromson σε άρθρο του αναφέρει ότι η yoga διεγείρει την κυκλοφορία του αρθρικού υγρού, το λιπαντικό υγρό που περιβάλλει τις αρθρώσεις. Κι επειδή αυτό μαλακώνει τον πόνο και την ακινησία των αρθρώσεων ο Dr. M.Bromson συστήνει τη yoga σε ασθενείς που πάσχουν από αρθρίτιδα.

Οι asanas (σωματικές στάσεις/ ασκήσεις) βοηθάνε στη δημιουργία και διατήρηση υγιών οστών, γιατί σύμφωνα με τον Krishna Raman, M.D., συγγραφέα του βιβλίου «A matter of health: Integration of Yoga and Western Medicine for Prevention and Cure», διεγείρουν την αναδιαμόρφωση του οστού, «βελτιώνοντας την απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο και προάγοντας την απόθεσή του στα οστά». Επιπλέον, στις asanas κρατάς το βάρος του σώματος κόντρα στην βαρύτητα (στις στάσεις ισορροπίας, στις ανεστραμμένες, στις όρθιες). Η αντίσταση στην βαρύτητα ασκεί μία ελαφριά πίεση/ένταση στα οστά. Αυτή η πίεση/ένταση «αναγκάζει» τα οστά να προχωρήσουν σε νέα ανάπτυξη. Σε αντίθεση με άλλες σωματικές δραστηριότητες που υπάρχει κράτημα βάρους (όπως στο τρέξιμο, το περπάτημα, κ.ά.), η yoga δεν τραυματίζει τους χόνδρους των αρθρώσεων ούτε στρεσάρει τις ίδιες τις αρθρώσεις· αντιθέτως, μακραίνει τους μύες και τους κρατάει εκεί, δημιουργώντας πίεση στο οστό. Αυτό το κράτημα βάρους διεγείρει τα οστά να διατηρήσουν το ασβέστιο και να παράγουν περισσότερη οστική μάζα. Παρόλο που οι επιδράσεις της yoga είναι δύσκολο να μετρηθούν με συμβατά ιατρικά πρότυπα, υπάρχουν διάφορες μελέτες και έρευνες γύρω από αυτό το θέμα. Ο ιατρικός διευθυντής της κλινικής Manhattan Physical Medicine & Rehabilitation, Dr. Loren Fishman, έχει κάνει εντατική έρευνα για τη σχέση yoga και οστεοπόρωσης. Μάλιστα, σχετικά με μία πιλοτική του έρευνα, όπου συμμετείχαν άτομα με μέσο όρο ηλικίας τα 68 έτη, σχολιάζει: «Κάναμε μαγνητική οστικής πυκνότητας, μετά μάθαμε στους μισούς από τους συμμετέχοντες yoga, περιμέναμε δύο χρόνια και μετά ξανακάναμε μαγνητική. Κι αυτοί οι άνθρωποι όχι απλά δεν παρουσίασαν απώλεια οστικής μάζας αλλά απόκτησαν κι άλλη! Οι άλλοι που δεν έκαναν yoga έχασαν λίγη οστική μάζα, όπως θα περιμένατε». Ο ίδιος συμπληρώνει ότι οι στάσεις της yoga πιέζουν τα οστά εφαρμόζοντας αντίσταση, χωρίς να υπάρχει κίνηση των αρθρώσεων, διεγείροντας έτσι το σχηματισμό οστικών κυττάρων. Κι επειδή τα οστεοπορωτικά οστά δεν είναι τόσο σκληρά όσο τα φυσιολογικά, είναι πιο δεκτικά στα ευεργετικά οφέλη της yoga. Βέβαια, όπως ισχύει για κάθε σωματική άσκηση, δεν είναι όλες οι στάσεις κατάλληλες για όλους, οπότε, εάν υπάρχει διάγνωση για χαμηλή οστική πυκνότητα για παράδειγμα, είναι σημαντικό να συμβουλευτεί το άτομο πρώτα το γιατρό του και μετά έναν έμπειρο δάσκαλο της yoga, ο οποίος και θα τροποποιήσει κάποιες στάσεις για ευνόητους λόγους ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.

Δε θα μπορούσα, όμως, να μην κάνω και μία σύντομη, έστω, αναφορά στη διατροφή, γιατί, όπως είναι γνωστό στους περισσότερους, μία ισορροπημένη και σωστή διατροφή συμβάλλει στην βελτίωση των οστών. Η τροφή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διατήρηση οστικής μάζας. Έρευνες αναφέρουν ότι, π.χ., η υπερβολική κατανάλωση (κυρίως ζωικής προέλευσης) πρωτεΐνης μπορεί να αποδυναμώσει τα οστά, γιατί η πρωτεΐνη παράγει οξέα. Όταν εισβάλλουν μεγάλες ποσότητες οξέων στην κυκλοφορία του αίματος, το σώμα «τραβάει» ασβέστιο (που είναι αλκαλικό) από το οστό, για να το εξουδετερώσει. Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φρέσκων φρούτων και λαχανικών, μπορεί να λειτουργήσει εξισορροπητικά σε μία τέτοια κατάσταση, γιατί τα φρούτα και τα λαχανικά εξουδετερώνουν τα οξέα από την πρωτεΐνη. Το πολύ αλάτι, επίσης, εκλύει ασβέστιο από τα οστά, όπως και η κατάχρηση καφεΐνης, αλκοόλ και νικοτίνης. Εμπλουτίζοντας τη διατροφή με πλούσια σε αλκαλικά στοιχεία φρούτα και λαχανικά και προσλαμβάνοντας μικρή ποσότητα τροφής που περιέχει οξέα, τα οστά παραμένουν υγιή και δυνατά. Αυτό που συστήνεται είναι να εμπλουτίσετε τη διατροφή σας με τροφές πλούσιες σε αλκαλικά στοιχεία, αποξηραμένα φρούτα και φυσικά φρέσκα φρούτα (ιδιαίτερα μήλα, ανανά, μπανάνες, πορτοκάλια, βερίκοκα), λαχανικά (και κυρίως μπρόκολο, λάχανο, λαχανίδα, τομάτες, κολοκυθάκια) και να περιορίσετε τις τροφές πλούσιες σε οξέα, την κατάχρηση τυριών, κρεάτων, αυγών, ψαριών και αλατιού.

Όσα περισσότερα μαθαίνουμε για την υγεία των οστών, τόσο συνειδητοποιούμε ότι ένας συνδυασμός yoga και σωστής, κυρίως χορτοφαγικής, διατροφής μπορεί να δημιουργήσει τη βάση για υγιή οστά. Εξάλλου, η δημιουργία ενός τρόπου ζωής που προάγει την προληπτική φροντίδα των οστών – και όχι μόνο!- είναι, προφανώς, ιδιαίτερα σημαντική!

Ζωή Μπαχταλιά,

Hatha Yoga Teacher (Himalayan Institute, USA),

Μέλος Yoga Alliance (RYT200),

Σύμβουλος Αyurveda

& Ανθοϊαμάτων Bach,

Θεραπεύτρια Usui Reiki

 

www.facebook.com/OmShantihi

nlwnpeace@yahoo.gr

 

Πείτε μας τη γνώμη σας