Google+

Φαγητό και διατροφή: Δείκτες ψυχικής υγείας ενός παιδιού

Πολλές μαμάδες συχνά αγωνιούν και προβληματίζονται σχετικά με το αν το μωρό ή το παιδί τους έχει φάει αρκετά «για να μεγαλώσει σωστά». Δυστυχώς η φράση «δεν πεινάω άλλο» ή «χόρτασα» δεν τους αρκεί, με αποτέλεσμα να πιέζουν συχνά το παιδί τους να φάει είτε μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που πραγματικά χρειάζεται είτε σε μικρότερα διαστήματα ανάμεσα στα γεύματα, με αποτέλεσμα το παιδί να μην προλαβαίνει να αισθανθεί ξανά το αίσθημα της πείνας.

Παρατηρώντας, λοιπόν, πιο προσεκτικά τη διαδικασία του φαγητού, θα διαπιστώσουμε ότι συχνά αποτελεί, πέρα από μια φυσική διαδικασία κάλυψης των θερμιδικών αναγκών του οργανισμού και έναν δείκτη της ψυχικής ισορροπίας και υγείας του παιδιού, όπως άλλωστε ισχύει και για μας τους ενήλικες. Πώς συμβαίνει αυτό; Όταν ένα βρέφος κλαίει γιατί πεινάει και η μητέρα ανταποκρινόμενη στην ανάγκη του αυτή το θηλάζει, το βρέφος νιώθει κατ” αρχήν ασφάλεια, ότι η ανάγκη του θα ικανοποιηθεί άμεσα και απλά, και εμπιστοσύνηστη σχέση του με τη μητέρα του. Καθώς το μωρό μεγαλώνει και αρχίζουν να μπαίνουν στο διατροφικό του ρεπερτόριο  και στερεές τροφές, τις οποίες μπορεί να φάει μόνο του, συνειδητοποιεί επιπλέον ότι μπορεί να ελέγξει την ποσότητα του φαγητού που θέλει να φάει και αρχίζει να αντιλαμβάνεται την έννοια του «χόρτασα», μαθαίνοντας ταυτόχρονα να λέει «όχι», όταν δεν πεινάει άλλο ή όταν κάτι δεν του αρέσει. Αρχίζει, λοιπόν, να αντιλαμβάνεται το σώμα του, να νιώθει πως μπορεί να το ελέγχει και να αποφασίζει για τον εαυτό του, να επιλέγει τι και πόσο θα φάει. Οι έννοιες «έλεγχος του εαυτού μου», «απόφαση», «επιλογή» και «εμπιστοσύνη σε μένα και στις σχέσεις μου» αρχίζουν να αποκτούν νόημα για το ίδιο μέσα από αυτή την απλή και ταυτόχρονα τόσο σημαντική διαδικασία.

Όλα αυτά διασαλεύονται και διαστεβλώνονται, όταν οι «σημαντικοί άλλοι» (γονείς ή φροντιστές) και όχι το ίδιο το παιδί αποφασίζουν για τα αν πεινάει, πότε πεινάει, πόσο και τι θέλει να φάει. Στην περίπτωση αυτή το μήνυμα που παίρνει το παιδί συνολικά για την ύπαρξή του είναι πως «δεν μπορώ να γνωρίζω για μένα τίποτα, δεν έχω δικαίωμα ή δεν είμαι ικανό να αποφασίζω για μένα». Επιπλεόν, μαθαίνει να «καταπίνει» οτιδήποτε του προσφέρουν άκριτα, να μην αντιδράει, γιατί δεν θα βρει το δίκιο του και να μη διαμορφώνει προσωπική άποψη για τη ζωή του και τον κόσμο, αποδεχόμενο «τυφλά» τις απόψεις και αντιλήψεις των άλλων. Κόβει, τέλος, την επαφή με το σώμα του, νεκρώνοντας ουσιαστικά τα νεύρα εκείνα που το πληροφορούν για τις πραγματικές ανάγκες του σώματός του, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να το φροντίσει σωστά, είτε με το να μην τρώει αρκετά αργότερα ως ενήλικας είτε καταναλώνοντας υπερβολικές ποσότητες φαγητού και φυσικά οδηγούμενο έτσι στην παχυσαρκία.

Διαβάζοντας όλα τα παραπάνω πολλοί γονείς ίσως να σκεφτούν «μα, αν αφήσω το παιδί μου ελεύθερο να φάει ό,τι θέλει, τότε θα φάει βλακίες ή δε θα φάει τίποτα». Στην πραγματικότητα, όπως έχουν δείξει και πολλές σχετικές μελέτες, τα παιδιά που μεγαλώνουν με την ενθάρρυνση να αποφασίζουν μόνα τους για το πόσο και πότε θα φάνε υιοθετούν τελικά πιο υγιείς διατροφικές συμπεριφορές, τρώγοντας σχεδόν τα πάντα χωρίς να αναπτύσσουν διατροφικά προβλήματα. Αντίθετα, παιδιά που είτε υποσιτίζονται είτε εμφανίζουν υπερφαγία συνήθως μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που, αν μη τι άλλο, δείχνει να υποτιμάει το παιδί και να μη σέβεται τις ανάγκες και ιδιαιτερότητές του. Εξάλλου, αν σκεφτούμε ότι και για εμάς τους ενήλικες, το θέμα του φαγητού συνδέεται άμεσα με τη διάθεσή μας, γρήγορα μπορούμε να αντιληφθούμε ότι και τα παιδιά, όταν μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον με εντάσεις, γεμάτο ανασφάλεια και προβληματικές σχέσεις, δεν εμφανίζουν υγιείς διατροφικές συμπεριφορές.

Τρία πράγματα, λοιπόν, χρειάζεται να έχω στο νου μου ως γονιός, αν το παιδί μου βλέπω ότι έχει πολλές «ιδιοτροπίες» στο φαγητό ή πιστεύω ότι δεν τρέφεται σωστά:

1. Είτε υπάρχουν προβλήματα στο οικογενειακό περιβάλλον που χρειάζονται άμεσα φροντίδα και διευθέτηση.

2. Είναι καιρός να εμπιστευτώ το παιδί μου και να το βοηθήσω να αναπτύξει μια πιο ώριμη συμπεριφορά στο φαγητό, ενθαρρύνοντας την πρωτοβουλία του, φροντίζοντας ταυτόχρονα να του δίνω υγιείς επιλογές φαγητού.

3. Και τα δύο παραπάνω!

 Μαρία Ιωαννίδου, Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπεύτρια Gestalt, www.child-therapy.gr

Πείτε μας τη γνώμη σας