Google+

Τι είναι τελικά ο διαλογισμός;

 Η λέξη «διαλογισμός» χρησιμοποιείται ποικιλοτρόπως, γι’ αυτό και υπάρχει σύγχυση σχετικά με το τι είναι πραγματικά διαλογισμός και με το πώς ασκείται. Κάποιοι συγχέουν το διαλογισμό με το συλλογισμό, τη συγκέντρωση ή την ενατένιση, άλλοι με την ονειροπόληση ή με την φαντασίωση, άλλοι με τη σιωπηλή προσευχή, και πολλοί με τη χαλάρωση. Ο διαλογισμός όμως δεν είναι τίποτα από τα παραπάνω, γιατί είναι μία συγκεκριμένη, διακριτή διαδικασία.

 Η επιστήμη του διαλογισμού αναπτύχθηκε συστηματικά στην αρχαία Ινδία κατά την περίοδο των Upanishads[1]. Αργότερα επεξεργάστηκε από τον Ινδό δάσκαλο Patanjali[2] κι έτσι οι τεχνικές του διαλογισμού άρχισαν να διαδίδονται ευρέως σε διάφορα μέρη της γης πέραν της Ινδίας (Αίγυπτο, Κίνα, Ιαπωνία, Ευρώπη). Στις “Yoga Sutras”[3] ο Patanjali επικεντρώνεται πρώτα στο σώμα, μετά στην αναπνοή, μετά στις αισθήσεις, καταλήγοντας στο νου.

Στα ετυμολογικά λεξικά, οι ορισμοί που αποδίδονται συνήθως στη λέξη  «διαλογισμός» είναι εσφαλμένοι, κάτι που δεν ισχύει τόσο  στην αντίστοιχη αγγλική λέξη “meditation”. Η ρίζα της λέξης “meditation”  είναι παρόμοια με αυτήν του “medical”  (ιατρικός) “medicate” (φαρμακοποιώ). Η ρίζα όλων των παραπάνω λέξεων υπαινίσσεται την αίσθηση του «παρακολουθώ» ή «του δίνω προσοχή» σε κάτι.  Στο διαλογισμό, πράγματι, δίνεις προσοχή σε διαστάσεις του εαυτού σου που σπάνια είναι γνωστές – στα πιο βαθιά, εσωτερικά σου επίπεδα. Αυτά τα επίπεδα είναι πιο βαθιά  από τις διαδικασίες σκέψης, ανάλυσης, ονειροπόλησης ή ακόμα κι από την εμπειρία συναισθημάτων ή αναμνήσεων.

Στην φιλοσοφική Σχολή της Sankhya[4] (ή Samkhya) ο διαλογισμός ορίζεται ως “dhyanam nirvishayam manah” που μπορεί να μεταφραστεί ως «η απελευθέρωση του νου από όλα τα ενοχλητικά και διασπαστικά συναισθήματα, σκέψεις και επιθυμίες».

Ο διαλογισμός είναι μία συγκεκριμένη τεχνική «ανάπαυσης» του νου και επίτευξης μίας συνειδησιακής κατάστασης, εντελώς διαφορετικής από την φυσιολογική, καθημερινή αφύπνιση. Η νοητική ταύτιση με τις σκέψεις μας, τις μορφές, τις εμπειρίες του εξωτερικού κόσμου είναι μία συνήθεια που είναι δύσκολο να κόψεις. Ο νους επιστρέφει σε αυτές τις νοητικές κατασκευές από τη στιγμή κιόλας που ξυπνάει το πρωί και δεσμεύεται από αυτές. Το δύσκολο είναι, λοιπόν, να πάρεις το νου από παλιές συνήθειες και να του δώσεις ένα καινούριο σημείο εστίασης. Στο διαλογισμό παρόλο που είσαι σε πλήρη αφύπνιση και εγρήγορση, ο νους δεν είναι επικεντρωμένος στον εξωτερικό κόσμο και τα ερεθίσματα του, ούτε, όμως, κοιμάται, ονειρεύεται ή φαντασιώνεται. Αντιθέτως, ο νους είναι καθαρός, χαλαρός, και επικεντρωμένος προς τα «μέσα» (σε κατάσταση εσωστρέφειας).

Ο διαλογισμός είναι μία διαφορετική, λεπτοφυής και ακριβής προσέγγιση. Είναι απλά η τεχνική εκπαίδευσης εστίασης της προσοχής και κατανόησης των διαφόρων επιπέδων του εαυτού – του σώματος, της αναπνοής και του νου. Στο διαλογισμό εμπλέκεται ένα είδος εσωτερικής προσοχής που είναι ήσυχη, συγκεντρωμένη, και συγχρόνως χαλαρή. Δεν υπάρχει κάτι δύσκολο ή επίπονο στη δημιουργία αυτής της προσοχής. Για την ακρίβεια, ο διαλογισμός είναι μία διαδικασία που είναι κατευναστική για το νου. Αρχικά, η μεγαλύτερη δυσκολία προκύπτει από το ότι ο νους δεν έχει εκπαιδευτεί, δεν έχει μάθει, να δημιουργεί αυτήν την εσωτερική, εσωστρεφή προσοχή. Με τον καιρό αρχίζεις να απολαμβάνεις τα θετικά αποτελέσματα του διαλογισμού, τόσο όσο απολαμβάνεις την ανακούφιση που νιώθεις όταν απελευθερώνεσαι από τα σωματικά, νευρικά, νοητικά και ψυχολογικά συμπτώματα του στρες.

Ο διαλογισμός είναι από την αρχή ακόμα θεραπευτικός. Βοηθάει στο λύσιμο των μυϊκών εντάσεων, χαλαρώνει το αυτόνομο νευρικό σύστημα και απελευθερώνει από το ψυχολογικό στρες. Το άτομο που ασκείται στο διαλογισμό αποκτά σταδιακά ένα γαλήνιο νου, γεγονός που ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, περιορίζοντας την αντίδρασή του στο στρες και την ένταση. Ο διαλογισμός επηρεάζει άμεσα την υγεία. Στις σύγχρονες κοινωνίες, οι περισσότερες ασθένειες μπορούν να οριστούν, έως ένα βαθμό, ψυχοσωματικές, γιατί προκύπτουν ή επηρεάζονται από σκέψεις και συναισθήματα. Η μέθοδος του διαλογισμού κάνει τον άνθρωπο να βασίζεται στον εαυτό του και τον βοηθά στην απόκτηση της εσωτερικής δύναμης που χρειάζεται, για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τα όποια προβλήματα προκύψουν. Ο διαλογισμός μειώνει την ανάγκη για ύπνο και ενεργοποιεί το σώμα και το πνεύμα, ανεξαρτήτως ηλικίας ή φυσικής κατάστασης. Ο διαλογισμός είναι, επίσης, ένας συστηματικός τρόπος ενίσχυσης των εγγενών ταλέντων στην καθημερινή ζωή.

Υπάρχουν σίγουρα κάποια στάδια στη διαδικασία του διαλογισμού, όπου η εξωτερική καθοδήγηση ενός έμπειρου δασκάλου είναι απαραίτητη και ωφέλιμη, αλλά με τις κατάλληλες δοθείσες τεχνικές και οδηγίες, με την εμπειρία και με την πρακτική, μπορεί ο οποιοσδήποτε να την ακολουθεί από μόνος του. Ξεκινώντας το διαλογισμό ανακαλύπτεις ότι δε χρειάζεται τελικά να κάνεις κάτι απαιτητικό ή διαφορετικό σωματικά, ότι δε χρειάζεται να υιοθετήσεις κάποια περίεργη, ξένη ή θρησκευτική συνήθεια και ότι δε χρειάζεται ούτε καν να μπορείς να κάνεις διαλογισμό για πολλή ώρα, ώστε να εξελιχθείς και να αποκομίσεις τα οφέλη του. Το σώμα γίνεται σταδιακά όλο και πιο χαλαρωμένο, ο νους γίνεται πιο δημιουργικός και συγκεντρωμένος, και μπορεί ακόμη και να παρατηρήσεις σημαντική βελτίωση στην υγεία και στις σχέσεις σου.

Σε κάθε (δυτική κυρίως) κοινωνία σε όλον τον κόσμο, οι άνθρωποι εκπαιδευόμαστε σε δεξιότητες χρήσιμες για την επιβίωσή μας και για τη λειτουργικότητά μας στο (πολιτιστικό) περιβάλλον μας: πώς να μιλάμε, να σκεπτόμαστε, να δουλεύουμε, να εξετάζουμε και να αξιολογούμε τα αντικείμενα και τις εμπειρίες του εξωτερικού κόσμου. Εντρυφούμε σε επιστήμες όπως η βιολογία, η οικολογία, η χημεία, για να μπορούμε να κατανοήσουμε τον κόσμο που ζούμε, μα κανένας, σε κανένα σχολείο ή πανεπιστήμιο δε μας μαθαίνει να κατανοούμε ή να προσέχουμε τις δικές μας εσωτερικές διαστάσεις. Απλώς μαθαίνουμε να αφομοιώνουμε τους στόχους, τις επικρατούσες δομές/ μορφές και τις αξίες της κοινωνίας που ζούμε, χωρίς να γνωρίζουμε πραγματικά τον ίδιο μας τον εαυτό, μέσα και έξω. Και το γεγονός αυτό μας κάνει να έχουμε άγνοια για τον εαυτό μας και να εξαρτώμαστε από τις συμβουλές και τις υποδείξεις τρίτων.

Και τελικά τι είναι ο διαλογισμός παρά ένα ταξίδι ανακάλυψης, ένα ταξίδι ανακάλυψης του εαυτού…

Ζωή Μπαχταλιά, Hatha Yoga Teacher (Himalayan Institute, USA), Μέλος Yoga Alliance (RYT200), Σύμβουλος Αyurveda & Ανθοϊαμάτων Bach, Θεραπεύτρια Usui Reiki www.facebook.com/OmShantihi nlwnpeace@yahoo.gr

 


[1] Περίπου στα 1000 – 450 π.Χ.

[2] Ινδός δάσκαλος, που θεωρείται ο ιδρυτής της φιλοσοφικής Σχολής της Yoga και συγγραφέας των “Yoga Sutras”.

[3] Η πρώτη συστηματοποιημένη γραπτή κωδικοποίηση της παράδοσης και της φιλοσοφίας της Υoga, χρονολογικά πιθανότατα γύρω στο 2000 π.Χ., μία συλλογή 196 αφορισμών (σύντομων δηλώσεων).

[4] Μία από τις 6 ορθόδοξες σχολές της Ινδικής Φιλοσοφίας και ένα από τα αρχαιότερα φιλοσοφικά συστήματα της Ινδίας.

Πείτε μας τη γνώμη σας