Google+

H σημασία της μουσικής στα πρώτα χρόνια της ζωής

Ο ήχος και η μουσική επηρεάζουν βαθύτατα την ανάπτυξη του ατόμου κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής και ήδη από την ενδομήτρια περίοδο, σύμφωνα με έρευνες των τελευταίων δεκαετιών. Επιπλέον, έχουν βρει ότι βρέφη τα οποία έχουν εκτεθεί σε μουσικά ερεθίσματα κατά τη διάρκεια της κύησης, δείχνουν μετά τη γέννησή τους μεγαλύτερη διάθεση για επικοινωνία με τη μητέρα τους, εμφανίζουν μεγαλύτερη διάρκεια συγκέντρωσης και προσοχής και τείνουν να κινούνται περισσότερο στο άκουσμα της μουσικής, σε σύγκριση με βρέφη που δεν είχαν εκτεθεί σε τέτοια ερεθίσματα. Άλλες έρευνες επίσης έχουν δείξει ότι πρόωρα βρέφη αναπτύσσονται πιο γρήγορα όταν κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη θερμοκοιτίδα βλέπουν και ακούνε καθημερινά τη μητέρα τους να τους τραγουδάει, σε σχέση με βρέφη που παραμένουν στη θερμοκοιτίδα ακολουθώντας τη συμβατική ‘θεραπεία’.  Νεογέννητα βρέφη που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου εξαιτίας πρόωρης γέννησης, αναπτυξιακών διαταραχών ή τραυματισμών μπορούν να διατηρηθούν στη ζωή και να αναπτυχθούν σε υγιή και δυνατά μωρά μέσα από ήρεμη μουσική, και σε συνδυασμό με την προσωπική επικοινωνία και επαφή με το σώμα του ενήλικου που το φροντίζει.

            Οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν πλέον τον ανθρώπινο εγκέφαλο σαν ένα σούπερ-σφουγγάρι το οποίο είναι περισσότερο απορροφητικό από την γέννηση μέχρι περίπου την ηλικία των 12 χρόνων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, και ιδιαίτερα κατά τα 3 πρώτα χρόνια της ζωής, τοποθετούνται οι βάσεις για την ανάπτυξη όλων των ανθρώπινων ικανοτήτων και χαρακτηριστικών της ανθρώπινης προσωπικότητας. Έρευνες έχουν δείξει ότι η πιο κρίσιμη περίοδος για την ανάπτυξη του μουσικού δυναμικού ενός ατόμου είναι η ηλικία από τη γέννηση ως αυτή των 3 χρόνων, δεύτερη πιο σημαντική η ηλικία 3- 5 χρόνων, και τρίτη πιο σημαντική η ηλικία 5 – 8 χρόνων.  Το μουσικό δυναμικό ενός ατόμου σταθεροποιείται γύρω στην ηλικία των 9 χρόνων, πράγμα που βέβαια έχει σχέση με την πλαστικότητα του εγκεφάλου, η οποία μειώνεται σημαντικά όσο το άτομο μεγαλώνει. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι ένα άτομο δεν μπορεί να μάθει μουσική μετά από αυτή την ηλικία, αλλά ότι θα μάθει μουσική  χρησιμοποιώντας και αξιοποιώντας τις εγκεφαλικές δομές, το μουσικό δυναμικό,  που ανέπτυξε για τη μουσική ως την ηλικία των 9 περίπου χρόνων. Όσο νωρίτερα εκτεθεί ένα άτομο σε ένα πλούσιο μουσικά περιβάλλον, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η δυνατότητά του να κατανοεί και να χειρίζεται τη μουσική φυσικά, σαν να ήταν και αυτή μία μητρική γλώσσα. Τα δεδομένα αυτά καθιστούν ολοφάνερη τη σημασία της παροχής μουσικών ερεθισμάτων στα βρέφη, νήπια και παιδιά μέσα από λιγότερο ή περισσότερο οργανωμένα πλαίσια.

Αποτέλεσμα όλων των νέων ερευνητικών δεδομένων για τη μουσική ανάπτυξη και την σημασία των πρώτων χρόνων της ζωής ήταν η δημιουργία του Προγράμματος Μουσικής Ανάπτυξης Βρεφών και Νηπίων (Baby Artists), που ήταν και το πρώτο πρόγραμμα μουσικής αγωγής βρεφών και νηπίων στην Ελλάδα, με συντελεστές τον Χρήστο Γερμένογλου, μουσικό και διευθυντή του Προγράμματος και τη Λήδα Στάμου, αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μουσικής Παιδαγωγικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας κι επιστημονικής επιβλέπουσας του Προγράμματος. Το Πρόγραμμα Μουσικής Ανάπτυξης Βρεφών και Νηπίων δέχεται βρέφη και νήπια από 4 μηνών ως 6 χρόνων και τους γονείς τους, και φέτος διανύει την 14η χρονιά λειτουργίας του. Οι συντελεστές του Προγράμματος δίδασκαν το Πρόγραμμα και στις Η.Π.Α. κατά το χρονικό διάστημα 1995-2000, ενώ η Βαλεντίνη Παπαθανασίου, ειδικά εκπαιδευμένη στο Πρόγραμμα, στηρίζει διδακτικά όλες τα τμήματα του Προγράμματος.

To Πρόγραμμα Μουσικής Ανάπτυξης Βρεφών και Νηπίων του Baby Artists  βασίζει το περιεχόμενο και τη μέθοδο της διδασκαλίας του σε ερευνητικά αποτελέσματα σχετικά με τη μουσική ανάπτυξη βρεφών και νηπίων, ενώ παρακολουθεί και στοχεύει μεθοδικά στη μουσική ανάπτυξη των παιδιών μέσα από συστηματοποιημένη και ερευνητικά ελεγμένη για τα αποτελέσματά της παροχή μουσικών ερεθισμάτων. Κύριος στόχος του προγράμματος είναι να αξιοποιήσει το τεράστιο μουσικό δυναμικό που υπάρχει στα πρώτα χρόνια της ζωής που είναι μια περίοδος «σφουγγάρι», παρεμβαίνοντας με σωστή μεθοδολογία σε ένα συναισθηματικά ασφαλές και χαρούμενο περιβάλλον προκειμένου να καθοδηγήσει τη μουσική ανάπτυξη των παιδιών με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αυτό που βιώνουν οι συμμετέχοντες (βρέφη, παιδιά και γονείς) στο Πρόγραμμα Μουσικής Ανάπτυξης Βρεφών και Νηπίων του Baby Artists είναι μία χαρούμενη ατμόσφαιρα τραγουδιού, παιχνιδιού και κίνησης που οδηγεί τα παιδιά σε μία εκπληκτική μουσική ανάπτυξη (μελωδική και ρυθμική), σε πολλές περιπτώσεις ήδη από τον πρώτο χρόνο της ζωής τους.

Το Πρόγραμμα βασίζεται στις βασικές ερευνητικές και μεθοδολογικές αρχές της Θεωρίας Μουσικής Μάθησης (Music Learning Theory) του Edwin Gordon, σύμφωνα με τα οποία, αν ένα παιδί καθοδηγηθεί σωστά και από πολύ νωρίς με βάση τα μουσικά ερεθίσματα, μπορεί να αποκτήσει τη μουσική γλώσσα ως ‘μητρική’, να την κατανοεί και να επικοινωνεί φυσικά μέσω αυτής, όπως κάνει και με την γλώσσα. Όπως τα παιδιά φτάνουν στην ηλικία των 3 ή 4 χρόνων και είναι σε θέση να κατανοούν και να χειρίζονται τη μητρική τους γλώσσα, μαθαίνοντάς την φυσικά καθώς την ακούν να ομιλείται γύρω τους, έτσι και στη μουσική, η ‘διδασκαλία’ κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής οφείλει να είναι φυσική και αβίαστη. Αυτό αφορά στο είδος μουσικής διδασκαλίας που η επιστημονική κοινότητα ονομάζει ‘άτυπη διδασκαλία’ (informal learning), και η οποία απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και ικανότητα ως προς την παροχή της μέσα σε ένα οργανωμένο κατά τα άλλα εκπαιδευτικό περιβάλλον.

                     Τα αποτελέσματα του Προγράμματος Μουσικής Ανάπτυξης Βρεφών και Νηπίων του Baby Artists, πέρα από την κοινωνικοποίηση των βρεφών και νηπίων και το ‘μουσικό δέσιμο’ με τον γονιό, είναι εκπληκτικά όσον αφορά στη μουσική ανάπτυξη των παιδιών. Είναι συνηθέστατο το φαινόμενο πολύ μικρών παιδιών που ενώ δεν ξέρουν ακόμη να μιλούν, μπορούν να τραγουδούν σε διάφορες τονικότητες και μέτρα και μπορούν να εκφράζονται μουσικά μέσα από ρυθμικούς και μελωδικούς αυτοσχεδιασμούς ιδιαίτερης μουσικότητας. Τα παιδιά μέσα στο περιβάλλον του Προγράμματος δέχονται τη μουσική με την ίδια φυσικότητα που δέχονται τη γλώσσα που ομιλείται γύρω τους, και αναπτύσσουν με αυτή σταδιακά μία φυσική σχέση κατανόησης και επικοινωνίας, όπως κάνουν και με τη γλώσσα.

                     Τα μαθήματα του Προγράμματος διενεργούνται ομαδικά. Η τοποθέτηση των παιδιών σε τμήματα διενεργείται με βάση τη χρονολογική και μουσική τους ηλικία. Κάθε παιδί εγγράφεται σε ένα συγκεκριμένο τμήμα το οποίο και παρακολουθεί μία φορά την εβδομάδα για 45΄ λεπτά της ώρας, μαζί με τον γονιό/συνοδό εφόσον είναι κάτω των 4 ετών, ή εντάσσεται σε τμήμα χωρίς γονείς εφόσον είναι μουσικά έτοιμο και είναι άνω των 4 ετών. Τα μαθήματα διενεργούνται σε κύκλους μέσα στη σχολική χρονιά (φθινοπωρινός κύκλος, εαρινός κύκλος, μικρός θερινός κύκλος). Κάθε παιδί μπορεί να παρακολουθήσει όσους κύκλους επιθυμεί ή κρίνεται σκόπιμο με βάση την εξελικτική πορεία της μουσικής του ανάπτυξης.

 Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Πρόγραμμα Μουσικής Ανάπτυξης Βρεφών και Νηπίων του Baby Artists μπορείτε να απευθύνεστε στο 6988.247247 (γραμματεία) ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση babyartists@gmail.com. Τα μαθήματα διενεργούνται στον χώρο του Προγράμματος, στην Κων. Καραμανλή 3Α στην Καλαμαριά.

Υπεύθυνος Προγράμματος/ Διεύθυνση: Χρήστος Γερμένογλου, μουσικός

Ερευνητική Συνεργασία: Λήδα Στάμου, αναπλ. καθηγήτρια Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Διδακτική Υποστήριξη: Βαλεντίνη Παπαθανασίου, μουσικός

Πείτε μας τη γνώμη σας