Google+

Ο κόσμος μέσα από τα μάτια ενός μωρού

Γράφει η Παιδίατρος- Αναπτυξιολόγος Κατερίνα Μόντη

 

ΤΙ ΒΛΕΠΟΥΝ ΤΑ ΜΩΡΑ;

Δεν μας χωρίζει πολύς καιρός από τότε που πίστευαν- ακόμη και οι ειδικοί- ότι το μωρό ζει σε έναν πολύ …θολό και μπερδεμένο κόσμο, όσον αφορά την όρασή του. Δεν είναι όμως έτσι, αν και μερικές φορές σύγχρονα βιβλία και άρθρα για παιδιά είναι ακόμη προσκολλημένα στις παλιές γνώσεις. Ας… δούμε λοιπόν τι βλέπει το μικρό παιδί, σύμφωνα με τις σύγχρονες έρευνες.

Πόσο μακριά βλέπει το μωρό μου και πόσο καθαρά;

Η πρώτη ερώτηση σχετίζεται με αυτό που λέμε εστίαση του ματιού. Κάθε φορά που κοιτάμε κάτι, ανάλογα με την απόσταση που μας χωρίζει από αυτό, οι μύες του ματιού δρούν έτσι ώστε να ο φακός του να πάρει το κατάλληλο σχήμα και να ξεκαθαρίσει την εικόνα. Σκεφτείτε το ανάλογο της φωτογραφικής μηχανής όταν «ζουμάρει» για να πάρει καθαρά την εικόνα ανάλογα με την απόσταση. Παλαιότερα πίστευαν ότι τα νεογέννητα εστιάζουν μόνο στην απόσταση 17-25 εκατοστών, τώρα όμως ξέρουμε ότι τα νεογέννητα μπορούν να εστιάσουν σε οποιαδήποτε απόσταση, από πολύ μακριά μέχρι πολύ κοντά, όμως μέχρι την ηλικία των 2 μηνών δεν μπορούν να κοντρολάρουν καλά αυτήν τη διαδικασία όταν προσηλώνονται σε κάτι. Μπορεί να τους «ξεφεύγει» πιο μπροστά ή πιο πίσω από το αντικείμενο. Μετά τους δύο μήνες ξεπερνούν αυτήν τη δυσκολία αλλά και πάλι δεν βλέπουν τελείως καθαρά, και εδώ θα απαντήσουμε στη δεύτερη ερώτηση, που στην ουσία ρωτάει πόση λεπτομέρεια έχει η όραση των μωρών. Σ αυτό το επίπεδο, σημαντικότερα και από τον φακό είναι ο αμφιβληστροειδής (η «επένδυση» που έχει η εσωτερική κοιλότητα του ματιού) και ο εγκέφαλος (που διαθέτει ειδικό κέντρο για την όραση και είναι εκεί που τελικά αποκτά νόημα αυτό που βλέπουμε). Αν συνεχίσουμε με το παράδειγμα της φωτογραφικής μηχανής, ο αμφιβληστροειδής είναι το φιλμ και ο εγκέφαλος το ..εμφανιστήριο. Το μικρό ανθρωπάκι, αν και μπορεί να εστιάσει στα αντικείμενα, χάνει πάλι σε ακρίβεια και καθαρότητα γιατί ο αμφιβληστροειδής του και το κέντρο της όρασης είναι ακόμη ανώριμα και έτσι βλέπει ακόμη θολά.

Πόσο θολά βλέπει και μέχρι πότε;

Τον πρώτο μήνα ζωής, τα μωρά έχουν οπτική οξύτητα 20/120, δηλαδή στον ειδικό οφθαλμολογικό πίνακα θα έβλεπαν την πρώτη με δεύτερη σειρά από επάνω. Στους 4 μήνες βλέπουν 20/60, δηλαδή στην 3η-4η γραμμή του πίνακα και στους 8 μήνες φτάνουν την οπτική οξύτητα 20/30, σχεδόν όπως ενός φυσιολογικού ενήλικα που είναι 20/20 (στην 8η σειρά). Στα επόμενα χρόνια θα καλυφθεί αυτή η διαφορά, αλλά η «δραματικότερη» εξέλιξη συμβαίνει γύρω στον 8ο μήνα.

Συνοψίζουμε λοιπόν ότι τα μωρά βλέπουν 6 φορές «χειρότερα» από τον ενήλικα, όχι επειδή δεν εστιάζουν αλλά λόγω ανωριμότητας του νευρικού συστήματος. Εντούτοις δεν βλέπουν και λίγα από αυτά που τους ενδιαφέρουν: για παράδειγμα μπορούν να δουν τα μάτια σας, τα χείλη σας, τη μύτη σας, τα δικά τους χέρια και πόδια.

Πρέπει να του δίνουμε ασπρόμαυρα παιχνίδια για την ανάπτυξη της όρασής του;

Πολλά σύγχρονα καταστήματα διαθέτουν και προτείνουν παιδικά παιχνίδια και υλικά διακόσμησης που έχουν μεγάλα γεωμετρικά σχήματα σε άσπρο και μαύρο. Αυτό γιατί είναι γνωστό ότι τα μωρά ελκύονται από περιγράμματα μεγάλες χρωματικές αντιθέσεις, και το άσπρο/μαύρο είναι η ισχυρότερη αντίθεση. Σημαίνει όμως αυτό ότι βλέπουν μόνο μέσα από τις αντιθέσεις;

Σίγουρα η 100% αντίθεση άσπρου/μαύρου είναι η ευκολότερη σύλληψη για την όραση του μωρού. Εντούτοις έχει βρεθεί ότι από τον πρώτο μήνα ακόμη, τα μωρά μπορούν να διακρίνουν πολλές αποχρώσεις του γκρι, ακόμη και με μόλις 5% κοντράστ και τον δεύτερο μήνα με 0,5% κοντράστ, σχεδόν στα επίπεδα του ενήλικα που είναι 0,2%. Αυτό σημαίνει ότι από τον δεύτερο μήνα ζωής, το μωρό σας μπορεί να διακρίνει σχεδόν όλο τον πλούτο των αποχρώσεων που κάνει τον κόσμο θαυμαστό και ενδιαφέροντα: Σκιές στα σύννεφα, σκιές μοναδικές στο πρόσωπό σας, ακόμη και να διακρίνει ένα άσπρο μαλλιαρό αρκουδάκι πάνω σε έναν άσπρο καναπέ!

Πότε το μωρό μου βλέπει χρώματα; Ποια προτιμάει;

Γενικά επικρατεί η άποψη ότι τα μωρά προτιμούν κάποια χρώματα, συνήθως το κόκκινο ή το μπλε. Στην πραγματικότητα, είναι πολύ ανακριβές να συμπεράνουμε κάποια προτίμηση από τις αντιδράσεις τους. Κι αυτό γιατί τα μωρά προσελκύονται από την φωτεινότητα περισσότερο και τις αντιθέσεις παρά από το χρώμα καθ εαυτό.  Πρόσφατα πειράματα δείχνουν ότι σε ηλικία 2 εβδομάδων τα νεογέννητα μπορούν να ξεχωρίσουν χρώματα, π.χ. πράσινο από κόκκινο, ίδιας φωτεινότητας. Και μπορούν να βλέπουν χρωματιστά σχήματα το ίδιο καλά με τα ασπρόμαυρα, αρκεί τα σχήματα να μην είναι πολύ μικρά και να έχουν αντίθεση. Πρακτικά, δεν υπάρχει καμία ανάγκη, για ένα φυσιολογικό παιδί, να του «ασκήσουμε» την όραση με ασπρόμαυρα παιχνίδια ή διακόσμηση δωματίου με έντονες χρωματικές αντιθέσεις. Η φυσιολογική του όραση θα αναπτυχθεί και θα εξασκηθεί ουσιαστικά καλύτερα στις φυσιολογικές αποχρώσεις του περιβάλλοντος.

Πότε το μωρό μου μπορεί να με αναγνωρίσει;

Τα νεογέννητα, όπως είπαμε και παραπάνω, βλέπουν τα περιγράμματα και τις αντιθέσεις. Έτσι, από το πρόσωπό σας θα διακρίνουν καλύτερα το σχήμα των μαλλιών ή το περίγραμμα του προσώπου. Στην ηλικία των 2 μηνών αρχίζουν να προσέχουν καλύτερα τα μάτια, στόμα κλπ και στους 4 με 5 μήνες μπορούν να ξεχωρίσουν απόλυτα  το πρόσωπό σας ανάμεσα σε άπειρα άλλα.  Βέβαια, αυτό αφορά αποκλειστικά την όραση, η αναγνώριση σαν σύνολο βασίζεται και σε άλλες αισθήσεις όπως η ακοή και η όσφρηση. Το μωρό σας σίγουρα σας αναγνωρίζει με έναν ολικό τρόπο, πολύ πριν σας «φωτογραφίσει» με ακρίβεια.

 

Η Κατερίνα Μόντη, είναι παιδίατρος με μετεκπαίδευση στην Παιδονευρολογία και Αναπτυξιολογία στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Διπλωματούχος επίσης της ψυχοθεραπείας EMDR. Διετέλεσε Διευθύντρια στο ΕΣΥ, και τώρα ασκεί ιδιωτικό έργο, όντας παράλληλα επιστημονική συνεργάτις σε Κλινική του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης.

Πείτε μας τη γνώμη σας