Google+

 Μα γιατί δεν πιστεύω στον εαυτό μου;

Από το βιβλίο της ψυχολόγου Καλλιόπης Εμμανουηλίδου, Γυρίζω σελίδα στη χαμηλή αυτοεκτίμηση, Εκδόσεις Μεταίχμιο

 Aίτια χαμηλής αυτο- εκτίμησης

Αν πιστεύετε ότι έχετε χαμηλή αυτοεκτί­μηση, αναρωτηθείτε:

• Έχω κάποια διαφορετικότητα που να με έκανε να νιώθω ότι

δεν ανήκω στο σύνολο (ασθένεια, εθνικότητα, θρήσκευμα,

σεξουαλική προτίμηση, εξωτερική εμφάνιση, οικογενεια­

κή κατάσταση κτλ.);

• Έχω κάποιο γνώρισμα στην εξωτερική μου εμφάνιση που

δεν συνάδει με τα πρότυπα ομορφιάς που ορίζονται από

την κοινωνία;

• Δέχτηκα υπερβολική προστασία από τους δικούς μου ως

παιδί;

• Είχα δύσκολη εφηβεία;

• Ήμουν θύμα κάποιας μορφής κακοποίησης στα παιδικά ή

εφηβικά μου χρόνια;

• Είχα δυσκολίες με τις επιδόσεις μου στο σχολείο σε κάποιες

φάσεις ή σε όλη μου τη σχολική ζωή;

Η προβληματική αυτοεκτίμηση ποτέ δεν είναι αποτέλεσμα ενός

μόνο γεγονότος ή μιας μόνο κατάστασης. Απορρέει από έναν

συνδυασμό συγκυριών, συμπτώσεων, καταστάσεων, περιστα­

τικών, χαρακτηριστικών στη ζωή ενός ανθρώπου. Μέχρι τώρα είδαμε πώς ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε μας γεμίζει

με σημαντικές εμπειρίες που διαμορφώνουν την αυτοεκτίμη­

σή μας. Στη συνέχεια ας δούμε ποια είναι τα χαρακτηριστικά

γνωρίσματα ενός ατόμου με χαμηλή αυτοεκτίμηση, καθώς και

συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους η χαμηλή αυτοεκτί­

μηση εκδηλώνεται στη ζωή μας.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι κάποιος έχει προβλήματα με την αυ-

τοεκτίμησή του;

Το πώς νιώθει κανείς απέναντι στον εαυτό του δεν είναι πάντα

κάτι το εμφανές. Σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται εύκολα αντιλη­

πτό, σε κάποιες άλλες όμως η πρώτη εντύπωση μπορεί να μας ξε­

γελάσει. Έτσι, κάποιος που φαίνεται δυναμικός ουσιαστικά μπο­

ρεί να έχει προβληματική σχέση με τον εαυτό του και απλώς το

κρύβει πολύ καλά. Στην περίπτωση που η χαμηλή αυτοεκτίμηση

είναι εμφανής στη συμπεριφορά κάποιου διαφαίνεται στα εξής:

• Όταν κάποιος αποφεύγει να κοιτάξει τους άλλους στα μά­

τια ή έχει χαμηλωμένο το βλέμμα του.

• Όταν είναι απομονωμένος και φαίνεται να νιώθει αμήχα­

να σε περιστάσεις που χρειάζονται αλληλεπίδραση (π.χ. σε

ένα διάλειμμα).

• Όταν αποφεύγει να συμμετάσχει σε δραστηριότητες στις

οποίες υπάρχει η πιθανότητα να απορριφθεί (π.χ. διαγωνι­

σμούς, εκθέσεις, αγώνες, εκλογές).

• Όταν αποδίδει τις επιτυχίες του σε εξωτερικούς παράγοντες

και όχι στην ατομική του προσπάθεια, όταν ευθύνεται αυτή.

• Όταν αποδίδει τις αποτυχίες του στον εαυτό του, ενώ ευθύ­

νονται εξωτερικοί παράγοντες.

• Όταν μιλάει για τον εαυτό του με τρόπο υποτιμητικό, ακό­

μα και όταν αυτοσαρκάζεται.

• Όταν φαίνεται ότι ζει σε ιδιαίτερα ανταγωνιστικό περιβάλ­

λον (π.χ. συνυπάρχει με αδέρφια ή συναδέλφους ή συμμα­

θητές με τους οποίους συγκρίνεται).

• Όταν έχει απαιτητικούς γονείς που σχολιάζουν αρνητικά τις

επιδόσεις και την πορεία της ζωής του.

• Όταν περιβάλλεται από ανθρώπους που δεν δείχνουν ιδιαί­τερο ενδιαφέρον γι’ αυτόν.

• Όταν είναι επιθετικός και απότομος και χρησιμοποιεί τον θυμό του για να συγκαλύψει το πόσο λίγος αισθάνεται.

• Όταν οι γύρω του τον συγκρίνουν με άλλους ανθρώπους

(«δες ο φίλος σου τι καλά που είναι ντυμένος», «αυτόν έπρεπε να έχω για άντρα» κτλ.) και ιδίως με τα αδέρφια του.

• Όταν αντιδρά έντονα στην κριτική.

• Όταν προβαίνει σε επιδεικτική ή αλαζονική συμπεριφορά.

• Όταν προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή των άλλων πά­νω του.

• Όταν δίνει διαρκώς στους άλλους, χωρίς να διεκδικεί και να

παίρνει.

Λιγότερο εμφανή χαρακτηριστικά των ατόμων με χαμηλή

αυτοεκτίμηση είναι: η υπερβολική ευθιξία, η χαμηλή ανεκτι­κότητα, η υπερβολική ενασχόληση με το τι θα πει ο κόσμος, η

έντονη ανησυχία μήπως προκαλέσουν ενόχληση στους άλλους,

η απαισιοδοξία, η δυσκολία στο να δέχονται μια φιλοφρόνηση,

η αστάθεια στις απόψεις, οι χαμηλές προσδοκίες από τη ζωή, η

έλλειψη φιλοδοξίας, η δειλία, η αποφυγή κοινωνικών περιστά­σεων, διαταραχές στον ύπνο και τη διατροφή.

 

Μερικές φορές είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι κάποιος

που συμπεριφέρεται φαινομενικά με τρόπο δυναμικό, επιβλητι­

κό, αυταρχικό, ακόμα και επιθετικό, έχει προβλήματα με την αυ­

τοεκτίμησή του. Ωστόσο, πρέπει να καταλάβουμε ότι ακόμα και

αυτές οι συμπεριφορές είναι ενδείξεις ανασφάλειας. Κάποιος

που φέρεται έτσι προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή των άλ­

λων ή να επιβληθεί στους άλλους, λόγω του ότι δυσκολεύεται

να αποκαλύψει την πιο ευάλωτη και ευαίσθητη πλευρά του. Φο­

βάται να ανοιχτεί και να είναι ο εαυτός του, μήπως και δεν γίνει

αρεστός και αποδεκτός. Ακόμα και στην περίπτωση της πιο επι­

θετικής συμπεριφοράς, ο θυμός συνήθως χρησιμοποιείται ως

ένα συναίσθημα­«μάσκα», που κρύβει πίσω της έναν άνθρωπο

πληγωμένο, στενοχωρημένο, μόνο, ανασφαλή, αδύναμο, φοβι­

σμένο, παραμελημένο. Το βλέπουμε και στη φύση: τα ζώα επιτί­

θενται όταν φοβούνται, για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Τα συναισθήματα μειονεξίας λοιπόν δεν εκδηλώνονται μόνο

μέσω της παθητικής και δειλής συμπεριφοράς, αλλά και μέσα

από πιο επιθετικές ή επιδεικτικές συμπεριφορές των ανθρώπων.

Φυσικά αξίζει να αναφέρουμε και την περίπτωση των αν­

θρώπων που απλώς ξέρουν να κρύβονται πολύ καλά. Ενδέχεται

λοιπόν κάποιος να μας δίνει την εντύπωση του ήρεμου ανθρώ­

που, γεμάτου αυτοπεποίθηση, που τα έχει βρει με τον εαυτό

του, κι όμως από μέσα του ο άνθρωπος αυτός να υποφέρει και

να έχει συναισθήματα μειονεξίας που έχει μάθει να συγκαλύ­

πτει πολύ καλά.

Τέλος, το ότι κάποιος διαθέτει ορισμένα εφόδια και προσό­

ντα ή ότι είναι επιτυχημένος σε κάτι δεν σημαίνει απαραίτητα

ότι έχει και υγιή αυτοεκτίμηση. Μπορεί κατά βάθος να πιστεύει Προβλήματα στήν αυτοεκτίμήσή 85

ότι δεν αξίζει τα καλά που του συμβαίνουν ή ότι αυτά είναι απο­

τέλεσμα τύχης ή άλλων συγκυριών. Ενδέχεται και να τα παίρνει

ως δεδομένα, χωρίς να αναγνωρίζει τη σπουδαιότητά τους.

Έτσι, η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να είναι περισσότερο ή

λιγότερο εμφανής προς τους γύρω μας. Η δική σας συμπεριφορά

τι μηνύματα δίνει;

 

Πείτε μας τη γνώμη σας